|
Kitaplar Sürekli Yazılar Kitap Söyleşileri Yazılanlar |
4 Mayıs 2026Palantir Bildirgesi Bu aralar herkes "Palantir Bildirgesi"inden söz ediyor. Ama Bildirge'nin tam metnini kimse yayınlamadı. Ben de bu konuda yazmayı düşündüğüm için, metnin İngilizce orijinal metnini ve YZ (yapay zeka) tarafından yapılmış Türkçe çevirisini kendi internet sitemde GÜNCEL'de yayımlamayı uygun buldum. * * * Palantir Technologies, halka açık bir Amerikan teknoloji şirketi. Merkezi Denver, Colorado'da. Savunma, istihbarat ve ticari sektörler için geliştirdiği Gotham ve Foundry platformlarıyla verileri analiz ederek kritik karar alma süreçlerini destekler. 2003 yılında kurulmuş olan şirket, büyük veri analizi, yapay zeka ve entegrasyon yazılımlarında uzmanlaşmıştır. Özellikle ABD devleti ile birlikte çalışmakta ve devlet kurumlarına sağladığı istihbarat ve eylem araçlarıyla tanımaktadır. Palantir Technologies şirketi Nisan 2026'da CEO Alex Karp liderliğinde, benim " Bilişim Devrimi" dediğim, insanlığın "Üçüncü Teknolojik Devrimi"ni tanımlayan, Silikon Vadisi ve teknoloji dünyası ile devletler arasındaki ilişkiyi yeniden belirlemeyi amaçlayan, özellikle yapay zeka silahları ve güvenlik konularına odaklanan tartışmalı 22 maddelik bir manifesto yayınladı. Bu metin, özellikle teknoloji şirketlerinin güvenlik ve savunma konularında aktif rol alması gerektiğini savunması nedeniyle "Teknopatistan'ın bağımsızlık bildirgesi" veya "siyasi manifesto" olarak adlandırıldı. Aşağıda bu Bildirge'nin orijinal İngilizce ve Türkçe metinlerini alıntıladım. * * * Palantir Bildirgesi (The Technological Republic'in 22 Maddelik Özeti) Palantir Technologies'in 18 Nisan 2026'da X hesabından paylaştığı, CEO'su kısaca Alexdenilen Alexander Caedmon Karp(2 Ekim 1967 doğumlu)ve şirketin kurumsal ilişkiler ve hukuk danışmanlığı bölüm başkanı Nicholas W. Zamiska 'nın (31 Ocak 1982 doğumlu) kitabı The Technological Republic: Hard Power, Soft Belief, and the Future of the West 'ten alınan tam metin ve Yapay Zekâ tarafından yapılan Türkçe çevirisi: 1. Silicon Valley owes a moral debt to the country that made its rise possible. The engineering elite of Silicon Valley has an affirmative obligation to participate in the defense of the nation. Silicon Valley, yükselişini mümkün kılan ülkeye ahlaki bir borçludur. Silicon Valley'nin mühendislik elitinin, ulusun savunmasına aktif olarak katılma yükümlülüğü vardır. 2. We must rebel against the tyranny of the apps. Is the iPhone our greatest creative if not crowning achievement as a civilization? The object has changed our lives, but it may also now be limiting and constraining our sense of the possible. Uygulamaların tiranlığına isyan etmeliyiz. iPhone medeniyetimizin en büyük yaratıcı başarısı, hatta taçlandırıcı zaferi midir? Bu nesne hayatlarımızı değiştirdi ama artık mümkün olanı sınırlıyor ve kısıtlıyor olabilir. 3. Free email is not enough. The decadence of a culture or civilization, and indeed its ruling class, will be forgiven only if that culture is capable of delivering economic growth and security for the public. Ücretsiz e-posta yeterli değildir. Bir kültürün veya medeniyetin, hatta yönetici sınıfının yozlaşması, ancak ekonomik büyüme ve kamu güvenliği sunabildiği takdirde affedilebilir. 4. The limits of soft power, of soaring rhetoric alone, have been exposed. The ability of free and democratic societies to prevail requires something more than moral appeal. It requires hard power, and hard power in this century will be built on software. Yumuşak gücün, yalnızca yükselen retorikle sınırlı olmasının sınırları ortaya çıktı. Özgür ve demokratik toplumların galip gelmesi ahlaki çağrıdan daha fazlasını gerektirir. Sert güç gerektirir ve bu yüzyılda sert güç yazılıma dayalı olacaktır. 5. The question is not whether A.I. weapons will be built; it is who will build them and for what purpose. Our adversaries will not pause to indulge in theatrical debates about the merits of developing technologies with critical military and national security applications. They will proceed. Yapay zeka silahlarının yapılıp yapılmayacağı değil, kimin ve hangi amaçla yapacağı sorusudur. Düşmanlarımız, kritik askeri ve ulusal güvenlik uygulamalarına sahip teknolojileri geliştirmenin yararları hakkında tiyatral tartışmalara dalmayacak. İlerleyecekler. 6. National service should be a universal duty. We should, as a society, seriously consider moving away from an all-volunteer force and only fight the next war if everyone shares in the risk and the cost. Ulusal hizmet evrensel bir görev olmalıdır. Toplum olarak, tamamen gönüllü bir kuvvetten uzaklaşmayı ciddi şekilde düşünmeliyiz ve bir sonraki savaşa ancak herkes riski ve maliyeti paylaşıyorsa girmeliyiz. 7. If a U.S. Marine asks for a better rifle, we should build it; and the same goes for software. We should as a country be capable of continuing a debate about the appropriateness of military action abroad while remaining unflinching in our commitment to those we have asked to step into harm's way. Bir ABD Deniz Piyadesi daha iyi bir tüfek isterse, onu yapmalıyız; yazılım için de aynı şey geçerlidir. Ülke olarak yurtdışındaki askeri eylemin uygunluğu hakkında tartışmaya devam edebilmeli, ancak zarar yoluna gönderdiklerimize karşı sarsılmaz bir taahhütte bulunmalıyız. 8. Public servants need not be our priests. Any business that compensated its employees in the way that the federal government compensates public servants would struggle to survive. Kamu görevlileri bizim rahiplerimiz olmak zorunda değil. Federal hükümetin kamu görevlilerini ödediği şekilde çalışanlarını ödeyen herhangi bir işletme hayatta kalmakta zorlanır. 9. We should show far more grace towards those who have subjected themselves to public life. The eradication of any space for forgiveness-a jettisoning of any tolerance for the complexities and contradictions of the human psyche-may leave us with a cast of characters at the helm we will grow to regret. Kamu hayatına girenlere çok daha fazla merhamet göstermeliyiz. Affetme alanının yok edilmesi - insan ruhunun karmaşıklıklarına ve çelişkilerine karşı herhangi bir hoşgörünün terk edilmesi - dümen başında pişman olacağımız bir karakter kadrosu bırakabilir. 10. The psychologization of modern politics is leading us astray. Those who look to the political arena to nourish their soul and sense of self, who rely too heavily on their internal life finding expression in people they may never meet, will be left disappointed. Modern politikanın psikolojileştirilmesi bizi yanlış yola sürüklüyor. Siyasi arenada ruhunu ve benliğini beslemek isteyenler, iç dünyalarının hiç tanışmayacakları insanlarda ifadesini bulmasına fazla bel bağlayanlar hayal kırıklığına uğrayacak. 11. Our society has grown too eager to hasten, and is often gleeful at, the demise of its enemies. The vanquishing of an opponent is a moment to pause, not rejoice. Toplumumuz düşmanlarının çöküşünü hızlandırmaya ve buna sıklıkla sevinmeye fazla hevesli hale geldi. Bir rakibin yenilgisi durup düşünme anıdır, sevinç anı değil. 12. The atomic age is ending. One age of deterrence, the atomic age, is ending, and a new era of deterrence built on A.I. is set to begin. Atomik çağ sona eriyor. Caydırıcılığın bir çağı, atomik çağ sona eriyor ve yapay zekaya dayalı yeni bir caydırıcılık çağı başlıyor. 13. No other country in the history of the world has advanced progressive values more than this one. The United States is far from perfect. But it is easy to forget how much more opportunity exists in this country for those who are not hereditary elites than in any other nation on the planet. Dünya tarihinde bu ülkeden daha fazla ilerici değer ilerleten başka bir ülke yoktur. ABD mükemmel olmaktan uzaktır. Ancak bu ülkede kalıtsal elit olmayanlar için diğer herhangi bir ulusa göre ne kadar daha fazla fırsat olduğunu unutmak kolaydır. 14. American power has made possible an extraordinarily long peace. Too many have forgotten or perhaps take for granted that nearly a century of some version of peace has prevailed in the world without a great power military conflict. At least three generations - billions of people and their children and now grandchildren - have never known a world war. Amerikan gücü olağanüstü uzun bir barışı mümkün kıldı. Çok fazla kişi unuttu veya belki de büyük güç askeri çatışması olmadan dünyada neredeyse bir yüzyıl süren bir barışın hâkim olduğunu sorgusuz kabul etti. En az üç nesil - milyarlarca insan, çocukları ve şimdi torunları - dünya savaşı nedir bilmedi. 15. The postwar neutering of Germany and Japan must be undone. The defanging of Germany was an overcorrection for which Europe is now paying a heavy price. A similar and highly theatrical commitment to Japanese pacifism will, if maintained, also threaten to shift the balance of power in Asia. Savaş sonrası Almanya ve Japonya'nın hadım edilmesi tersine çevrilmelidir. Almanya'nın dişlerinin sökülmesi bir aşırı düzeltmeydi ve Avrupa şimdi bunun ağır bedelini ödüyor. Japon pasifizmine benzer ve son derece tiyatral bir bağlılık sürdürülürse Asya'daki güç dengesini de tehdit edecektir. 16. We should applaud those who attempt to build where the market has failed to act. The culture almost snickers at Musk's interest in grand narrative, as if billionaires ought to simply stay in their lane of enriching themselves . . . . Any curiosity or genuine interest in the value of what he has created is essentially dismissed, or perhaps lurks from beneath a thinly veiled scorn. Pazarda harekete geçilemeyen yerde inşa etmeye çalışanları alkışlamalıyız. Kültür, Musk'ın büyük anlatı ilgisine neredeyse alay ediyor; sanki milyarderler sadece kendilerini zenginleştirme şeritlerinde kalmalıymış gibi… Yarattıklarının değerine yönelik herhangi bir merak veya samimi ilgi temelde reddediliyor veya belki de ince örtülü bir küçümsemenin altından sızıyor. 17. Silicon Valley must play a role in addressing violent crime. Many politicians across the United States have essentially shrugged when it comes to violent crime, abandoning any serious efforts to address the problem or take on any risk with their constituencies or donors in coming up with solutions and experiments in what should be a desperate bid to save lives. Silicon Valley şiddet suçlarıyla mücadelede rol oynamalıdır. ABD genelinde birçok politikacı şiddet suçları konusunda omuz silkti, sorunu ele almak için ciddi çabalardan vazgeçti veya seçmenleri/donorlarıyla risk almaktan kaçındı; oysa hayat kurtarmak için umutsuz bir çabayla çözümler ve deneyler üretmek gerekiyordu. 18. The ruthless exposure of the private lives of public figures drives far too much talent away from government service. The public arena-and the shallow and petty assaults against those who dare to do something other than enrich themselves-has become so unforgiving that the republic is left with a significant roster of ineffectual, empty vessels whose ambition one would forgive if there were any genuine belief structure lurking within. Kamu figürlerinin özel hayatlarının acımasızca ifşa edilmesi çok fazla yeteneği hükümet hizmetinden uzaklaştırıyor. Kamu arenası - ve kendilerini zengin etmekten başka bir şey yapmaya cüret edenlere yönelik sığ ve önemsiz saldırılar - o kadar affetmez hale geldi ki cumhuriyet etkisiz, boş kaplardan oluşan önemli bir kadroyla kaldı; bunların hırsı içinde samimi bir inanç yapısı olsa affedilebilirdi. 19. The caution in public life that we unwittingly encourage is corrosive. Those who say nothing wrong often say nothing much at all. Kamu hayatında farkında olmadan teşvik ettiğimiz ihtiyat aşındırıcıdır. Hiç yanlış bir şey söylemeyenler genellikle pek bir şey söylemez. 20. The pervasive intolerance of religious belief in certain circles must be resisted. The elite's intolerance of religious belief is perhaps one of the most telling signs that its political project constitutes a less open intellectual movement than many within it would claim. Belirli çevrelerdeki dini inanca karşı yaygın hoşgörüsüzlüğe direnilmelidir. Elitin dini inanca hoşgörüsüzlüğü, siyasi projesinin iddia ettiğinden daha az açık bir entelektüel hareket olduğunu gösteren en çarpıcı işaretlerden biridir. 21. Some cultures have produced vital advances; others remain dysfunctional and regressive. All cultures are now equal. Criticism and value judgments are forbidden. Yet this new dogma glosses over the fact that certain cultures and indeed subcultures . . . have produced wonders. Others have proven middling, and worse, regressive and harmful. Bazı kültürler hayati ilerlemeler üretmiştir; diğerleri işlevsiz ve geriletici kalmıştır. Artık tüm kültürler eşittir. Eleştiri ve değer yargıları yasaktır. Yine de bu yeni dogma, belirli kültürlerin ve hatta altkültürlerin harikalar ürettiği gerçeğini örtbas eder. Diğerleri vasat kalmış, daha kötüsü geriletici ve zararlı olmuştur. 22. We must resist the shallow temptation of a vacant and hollow pluralism. We, in America and more broadly the West, have for the past half century resisted defining national cultures in the name of inclusivity. But inclusion into what? Boş ve içi boş bir çoğulculuğun sığ cazibesine direnmeliyiz. Biz Amerikalılar ve daha geniş anlamda Batı, son yarım yüzyıldır ulusal kültürleri tanımlamaya "kapsayıcılık" adına direndik. Ama neye dahil olma? * * * Yukardaki alıntı, Palantir'in resmi paylaşımından alınan orijinal 22 maddelik bildirgenin tam metnidir. @palantirtech Ben, Cumhuriyet'te bu konuda yazmayı sürdüreceğim. |
| Tweet |
Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır.
Emre Kongar ile iletişim icin e-posta, site yöneticisi ile iletişim için e-posta
Son güncelleme tarihi 7 Haziran 2026