Emre Kongar'ın Resmi^* İnternet Sitesi

Ahmet Taner Kışlalı 25 yıl önce 21 Ekim 1999'da öldürüldü.

Onun bütün eserlerini Kırmızı Kedi Yayınevi bastı.

O dizi için yazdığım önsöz ile onu anıyorum.

* * *

AHMET TANER KIŞLALI

Faşist katillerce, Türkiye'yi geri bıraktırmak için işlenen cinayetler dizisi bağlamında katledilen Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı:

Yılmaz bir Atatürkçü...

Tam bir Demokrat...

Ve iyi bir Solcuydu.

Zaten bu niteliklerinden dolayı öldürüldü.

* * *

Hacettepe'yi, Tıp Fakültesi'nden Üniversite'ye birlikte dönüştürdüğümüz Prof. Nusret Fişek'e rica ederek, Hacettepe'nin Sosyoloji Bölümüne alınmasına yardımcı olmuştum.

12 Mart 1971 darbesinden önce, Hacettepe, Demokratik Üniversite modelinin öncüsüydü.

Ahmet Taner Kışlalı Fransa'da doktorasını yapmış, genç dinamik, umut vadeden parlak bir öğretim elemanıydı.

En önemli kişisel özelliği, sakin duruşu ve her zaman koruduğu İstanbul Beyefendisi tavrıydı.

Tartışırken sesini yükseltmez, kızdığında nezaketini bozmaz, sabırla, doğru bulduğu düşünceleri savunurdu.

* * *

Düşünsel olarak, Atatürk'ü diktatörlükle suçlayanlara tahammül edemezdi:

Onu çağdaş diktatörlerle karşılaştırarak çok olumlu biçimde değerlendirir, hedeflediği çağdaş Cumhuriyet ideali ile yüceltirdi.

Sosyal Demokrasinin, Demokratik Solun ve Demokratik Sosyalizmin yani CHP-DSP-TİP ve hatta TKP çizgilerinin birbirinden çok da farklı olmadığını düşünür, hepsinin ortak çıkış noktasının, sol düşüncenin klasik kaynakları ve uygulamalarıyla birlikte Atatürkçülük olduğunu, yani Atatürk'ün özgürleştirdiği toplumsal yapı sayesinde serpildiklerini savunurdu.

Beni ağabeyi Mehmet Ali Kışlalı ile tanıştırmış, kendisinin de sürekli olarak katkıda bulunduğu Yankı dergisinde imzasız başyazılar yazmamı sağlamıştı.

Akademisyenliği ile birlikte çekirdekten yetişme bir gazeteciydi.

Sanıyorum, toplumsal ve siyasal gerçeğe olan tutkunluğu ve bu gerçeği kamuoyuna, öğrencilerine aktarma aşkı, akademisyenliği yanında, (bugünlerde artık pek değer verilmeyen) gazeteci ahlâkına sahip olmasından da kaynaklanıyordu.

* * *

Özel ilgi alanı gençlik hareketleriydi.

1970'li yılların çalkantılı ortamında bir yandan öğrencilerini şiddet eylemlerinden korumaya çalışır, öte yandan Demokratik Üniversite mücadelesine omuz verirdi.

12 Mart 1971 askeri darbesinden sonra, yüz seksen derece çark ederek otoriter bir üniversite yapısını savunmaya başlayan İhsan Doğramacı'ya karşı Hacettepe içindeki Demokratik Üniversite savaşımını birlikte sürdürmüştük.

* * *

Sosyalizm, Sosyal Demokrasi, Demokratik Sol düşünce akımlarını, Atatürkçü ve Demokratik bir siyasal yapı içinde uzlaştırmaya çalışırdı.

Bu çabaları ona, her ikisi de hak edilmiş olan, 1977 seçimlerinde İzmir'den kontenjan milletvekilliği ve 1978 Ecevit Hükümeti'nde Kültür Bakanlığı sandalyesini getirmişti.

Ne yazık ki, o dönemdeki Sosyal Demokrat iktidarın başarısızlığı, Kışlalı'nın da Kültür Bakanlığı'nda erişebileceği en yüksek verimliliğe çıkmasını engellemiş, örneğin Antalya Film Festivali, sansür dolayısıyla, jüri tarafından boykot edilerek yapılamamıştı.

* * *

Ama politika ve politikacılık, Ahmet Taner Kışlalı'nın yazarlık-gazetecilik yaşamında ve akademik kariyerinde bir parantezdi.

12 Mart 1980 askeri darbesinden sonra da, Demokrasi mücadelesini akademisyen ve gazeteci-yazar olarak sürdürdü.

Çok çalışkan ve verimliydi.

Aile yaşamında karşılaştığı büyük trajik sorunlar onu yazarlığından ve akademik üretkenliğinden alıkoyamamıştı.

Canice katledilmeseydi, belki de çevresinde toplanan gençler ve Atatürkçü aydınlarla birlikte, Atatürkçü ve Demokrat bir Sol Parti oluşumu başlatabilirdi. Bu olasılığı benimle konuşmaya başlamıştı bile.

* * *

Kırmızı Kedi Yayınevi, Ahmet Taner Kışlalı'nın bütün yapıtlarını yayınlama kararı almakla Türkiye'nin siyasal ve toplumsal düşünce yaşamına büyük bir katkıda bulunmaktadır.

Kendilerini yürekten kutluyorum.

Elbette, onu en iyi, kendi yapıtları anlatacaktır.

Yazdığım bu küçük yazı onun değerini ve Türkiye'deki siyasal/toplumsal düşünceye katkılarını ifade etmekten çok uzaktır.

Toplumsal ve siyasal sorunlarımıza ışık tutan düşünceleri, araştırma ve yazıları onun tarihe mal etmiştir.

Ahmet Taner Kışlalı'nın bütün yapıtları dizisini okuyanlar hiç kuşkusuz Türkiye'nin tarihine, bugününe ve geleceğine daha zengin bir perspektiften bakmaya başlayacaklardır.

Prof. Dr. Emre Kongar

İstanbul, Şubat 2018.